Het Deltaplan voor de Nederlandse Wiskunde

De Acties

De Wiskunderaad monitort de ontwikkelingen binnen de 20 acties die zijn gedefinieerd in een Deltaplan voor de Nederlandse Wiskunde. Hieronder volgt een overzicht van de status per actie. Deze acties zijn door diverse actoren in het wiskundeveld opgepakt.

Wetenschap brengt je verder

Het Deltaplan voor de Nederlandse wiskunde, opgesteld door het Platform Wiskunde Nederland (PWN) en NWO.

1. Instelling van de Wiskunderaad

[Aangepast uit deltaplan] Er zal een raad ingesteld worden om het belang van de wiskunde bij overheid en bedrijfsleven te bepleiten en monitoring van de in het Deltaplan voorgestelde acties te verzorgen. Deze raad voert regelmatig overleg met de decanen en helpt hen en de wiskundigen keuzen te maken.

  • Per 1-1-2017 is op verzoek van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur & Wetenschappen de Wiskunderaad ingesteld door NWO en PWN.
  • Het jaarverslag 2017 is in te zien via https://www.wiskunderaad.nl/publicaties/

3. Versterking van fundamenten van het wiskundehuis

[Uit deltaplan] Het groeiend aantal wiskundestudenten en de stagnerende omvang van de wiskundestaf bedreigen niet alleen de kwaliteit van het academisch onderwijs in de wiskunde maar ook de van oudsher prominente positie van Nederland in het mondiale wiskundig wetenschappelijk onderzoek. Om deze bedreigingen het hoofd te bieden zullen aan de Nederlandse universiteiten meer tenure track posities voor getalenteerde jonge wiskundigen beschikbaar moeten komen. In het verlengde daarvan dient het NWO-programma voor vrij wetenschappelijk onderzoek te worden verruimd ten behoeve van posities voor promovendi.

  • Vanaf 2017 trekt De Wiskunderaad samen op met de Raad voor Natuur- en Scheikunde om de sectorale aanpak onder de aandacht te brengen van Ministeries, politieke partijen en beta-decanen.
  • Op 9 maart 2018 publiceerde Minister van Engelshoven haar kamerbrief waarin een uitwerking stond van de concrete investeringen in de wetenschap en onderzoek voor de komende jaren. Er zal oplopend tot € 70 miljoen beschikbaar komen voor sectorplannen voor Bèta & Techniek. Ter uitvoering hiervan zal er een bèta techniek commissie ingesteld worden.
  • Op 3 september 2018 is het document “Aansluiting Sectorplan op de ambities in het Deltaplan” opgeleverd met daarin een aanvulling op en concretisering van het Deltaplan voor de Nederlandse Wiskunde met het oog op het Sectorplan Wiskunde. Dit document is opgesteld door Commissie Onderzoek van het Platform Wiskunde Nederland op verzoek van de instituutsdirecteuren van de negen universitaire wiskundeinstituten (Delft, Eindhoven, Groningen, Leiden, Nijmegen, Twente, Utrecht, UvA, VU).

5. Oprichting van nationale onderzoekschool Mastermath

[Uit deltaplan] Op basis van een evaluatie van de huidige samenwerking in het masteronderwijs richten alle betrokkenen gezamenlijk de nationale onderzoekschool Mastermath op. Mastermath werkt nauw samen met de clusters en de instituten en zorgt in overleg met de decanen voor een goede aansluiting op de lokale graduate schools. Een van de instellingen wordt penvoerder; PWN zorgt voor professionale ondersteuning.

Het RegieOrgaan heeft als opdrachtgever prof.dr. Erik Koelink (RU, voorzitter), dr.ing. Marieke Kranenburg (UvA, secretaris) en dr. Cor Kraaikamp (TU Delft, lid), gevraagd de evaluatie uit te voeren. Deze evaluatie is in het voorjaar van 2017 uitgevoerd, voor meer info zie link.

De belangrijkste passage uit dit evaluatie rapport aangaande de oprichting van een nationale onderzoekschool luidt als volgt:
Relatie Mastermath met lokale graduate schools

De consensus is dat Mastermath geen zelfstandige graduate school moet worden; er ontstaan hierdoor te grote conflicten met de lokale organisatiestructuren van de individuele instellingen. Graduate schools zijn ingericht op een hoger niveau (vaak facultair) dan alleen het vakgebied van de wiskunde. De lokale graduate schools organiseren echter slechts zelden zelf disciplinespecifiek onderwijs; deze taak ligt bij de wiskundeafdelingen van de instellingen.

Advies: Idealiter wordt er (via het bètadecanenoverleg) de afspraak gemaakt dat lokale graduate schools automatisch het onderwijsaanbod van Mastermath voor masterstudenten en promovendi goedkeuren.

N.B., het gaat hier alleen om het vakinhoudelijke onderwijs in de wiskunde. Voor de skillsvakken geldt dat het aanbod blijft lopen via de lokale graduate schools.

7. Stimulering van alternatieve promotiemodellen

[Uit deltaplan] Mastermath en de clusters stimuleren duopromoties en industrial doctorates. De Wiskunderaad vraagt de colleges van bestuur en NWO dergelijke promoties in alle disciplines te ondersteunen.

 

  • NWO heeft een call voor Industrial doctorates ontworpen. Deze is ook binnen het wiskundeveld uitgezet. Voor meer info zie de NWO website.

9. Verhoging van aantal vrouwelijke wiskundigen

[Uit deltaplan] De extra middelen voor het Deltaplan bieden een uitgelezen kans om het aantal vrouwen in de vaste staf te verhogen. De Wiskunderaad roept de clusters, de decanen en de instituten op om voor ten minste 20% van de nieuwe posities vrouwen te selecteren. PWN organiseert samen met de instituten trainingen gericht op de toename van diversiteit en vraagt de organisatoren van het NMC (Actie 10) ten minste 25% vrouwelijke sprekers uit te nodigen.

  • Gunther Cornelissen heeft sinds zijn aanstelling als hoofd Wiskunde aan de UU hard gewerkt aan diversiteit binnen zijn faculteit. In de afgelopen 2 jaar is het percentage vrouwen van 5 naar 15% gestegen in zijn faculteit. Hij wint hiermee de Westerdijk award voor medewerkers die werken aan verbetering van de diversiteit.
  • Het NMC 2018 heeft haar sessie-organisatoren geinstrueerd rekening te houden met de balans in het aantal mannen en vrouwen dat gevraagd wordt als spreker.

11. Aansluiting bij Europa

[Uit deltaplan] De wiskunderaad roept wiskundigen op aanvragen voor EU-subsidies in te dienen en deel te nemen aan internationale beoordelingscommissies. De decanen bieden hierbij actieve lokale ondersteuning. De colleges van bestuur stellen een premie op EU-voorstellen die excellent zijn bevonden maar niet zijn gehonoreerd; deze premie kan uiteenlopen van een subsidie voor het verbeteren van het voorstel tot volledige honorering.

  • Nederland sluit aan bij het Europese netwerk voor wiskunde in industrie en innovatie EU-maths-IN;
  • De Wiskunderaad wil wiskundigen wijzen op de mogelijkheden om aan te sluiten bij europese initiatieven en zal de leaflet “EU funding: opportunities for mathematicians” op het NMC Congres 2018 verspreiden;
  • Via het European Consortium for Mathematics in Industry (ECMI) en EU-MATHS-IN zijn en worden projectvoorstellen ingediend;
  • Op NMC 2018 zal een stand worden ingericht om wiskundigen te informeren over EU-projecten.

13. Aandacht voor wiskunde in andere opleidingen (serviceonderwijs)

[Uit deltaplan] De wiskunde-instituten agenderen de positie van het wiskundeonderwijs in andere opleidingen bij hun decanen en colleges van bestuur, met integrale financiering ervan als uitgangspunt.

  • De Wiskunderaad zal in nauw contact blijven met zowel het college van bètadecanen als van de 4TU.AMI decanen. In 2017 heeft met beide gremia wederzijds gewaardeerd overleg plaatsgevonden. Zonder in de eigen verantwoordelijkheid van de individuele faculteitsbesturen te treden acht de Wiskunderaad het van belang de positie van de wiskundeafdelingen als leverancier van het wiskundeonderwijs aan belendende disciplines tot een gemeenschappelijk bespreekpunt van decanen te maken. Ook door de PWN commissie Onderwijs zal dit thema worden geagendeerd.

15. Instelling van permanente curriculumcommissie

[Uit deltaplan] OCW stelt een permanente curriculumcommissie voor de wiskunde in het voortgezet onderwijs in, die opereert onder de vleugels van PWN en tot taak heeft vakinhoudelijk toezicht op dit onderwijs te houden, klein onderhoud te plegen en strategische adviezen uit te brengen.

  • De PWN Commissie Onderwijs is dit jaar opnieuw samengesteld, met Jan Karel Lenstra als voorzitter. De commissie heeft o.a. de rol op zich genomen als permanente adviescommissie voor de wiskunde in het voortgezet omderwijs. OCW is hiervan op de hoogte en steunt dit initiatief. De PWN Commissie Onderwijs heeft, in zijn rol als permanente curriculumcommissie, een visiedocument opgesteld op verzoek van de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren, als input voor het project Curriculum.nu.
  • Het volgende onderwerp dat op de agenda van de curriculumcommissie staat is het ontwikkelen van beroepsprofielen voor leraren wiskunde op vmbo/havo/vwo.

17. Bij- en nascholing van leraren

[Uit deltaplan] Mastermath zet de ontwikkeling van haar lerarencolleges voort en streeft daarbij naar samenwerking met het hbo. PWN zet, in samenwerking met de NVvW en de vaksteunpunten wiskunde, een digitale nascholingscatalogus op en ontwikkelt een financieel stabiel model voor de organisatie van nascholingscursussen en voor de certificering van eerste- en tweedegraadsbevoegdheden wiskunde.

  • Het advies uit het evaluatie rapport van MasterMath aangaande de bijscholing van leraren luidt als volgt: Het onderwijsaanbod in het kader van bij- en nascholing van leraren is op dit moment versnipperd over de lerarenopleidingen, PWN en Mastermath. Dit aanbod dient op elkaar afgestemd te worden, nadat is besloten waar de eindverantwoordelijkheid voor het aanbod voor leraren ligt.
  • Beleidsmedewerker Heleen van der Ree van NVvW formuleert project voor opzetten van digitale nascholingscatalogus in samenwerking met vaksteunpunten wiskunde en PWN; voor een structurering hiervan is de medewerking van de Onderwijscooperatie nodig. Op dit moment wordt er zowel op de NVvW-site als op de PWN-site bijgehouden welke nascholingen er gegeven worden.
  • Swier Garst (NVvW) heeft aan de Federatie van Onderwijsvak-organisaties een pilot voor certificatie van wiskundeleraren voorgelegd, uit te voeren door NVvW en PWN. Deze pilot is afgewezen. De voorzitter van de Wiskunderaad (Frank van der Duyn Schouten) en de PWN Commissie Onderwijs (Jan Karel Lenstra) gaan deze pilot wijzigen en dienen de nieuwe versie van dit voorstel in.
  • Mastermath is bezig met de financiering van de lerarenvakken. Diverse acties zijn hier ondernomen.

19. Aansluiting bij economische topsectoren, bij Nationale Wetenschapsagenda en bij VSNU-initiatief Digitale Samenleving

[Uit deltaplan] De decanen identificeren gezamenlijk en in overleg met de Wiskunderaad strategische thema’s voor

de wiskunde en initiëren het opstellen van wiskundige roadmaps. PWN helpt publieke en private partners tot elkaar te brengen. De wiskundeclusters, als concentraties van publieke partners, adopteren wiskundige roadmaps.

  • Wiskundigen zijn in meerdere routes van de NWA betrokken
    • route De oorsprong van het leven – op aarde en in het heelal
    • route Bouwstenen van materie en fundamenten van ruimte en tijd
    • route Logistiek en Transport in een energieke, innovatieve en duurzame samenleving

2. Opschaling van PWN

[Uit deltaplan] PWN krijgt een centrale rol bij de landelijke coördinatie van het beleid in het wiskundehuis in nauw contact met alle betrokkenen. Hiertoe ontwikkelt PWN zich tot een platform voor alle Nederlandse wiskundigen werkzaam in onderzoek, onderwijs en industrie, met een bureau van passende omvang dat professioneel is georganiseerd.

  • De bestuurlijke en financiële opschaling van PWN is voorlopig nog niet aan de orde.
  • PWN-commissie Onderzoek is begin 2016 omgevormd. Commissie Onderzoek bestaat nu uit een Dagelijks Bestuur (vier leden op persoonlijke titel) en een voltallige Commissie waarin alle Nederlandse Wiskunde-instituten zijn vertegenwoordigd.
  • PWN-commissie Onderwijs wordt opnieuw vormgegeven onder leiding van de nieuwe voorzitter Jan Karel Lenstra.

4. Consolidering van wiskundeclusters

[Uit deltaplan] Om de bundeling van krachten van de Nederlandse wiskunde en haar internationale positie een extra impuls te geven, worden de vier clusters voorzien van structurele financiering. De clusters dragen hiermee bij aan de profilering van het wiskundeonderzoek en aan de aansluiting van de wiskunde bij de economische topsectoren. Een tweede evaluatie van de clusters wordt voorgesteld voor 2018; de eerste evaluatie vond plaats in 2010 [NWO 2011].

De consolidering van de wiskundeclusters is in de afgelopen periode door NWO opgepakt. NWO heeft in 2016 en 2017 in totaal 4 M€ ter beschiking gesteld. De Wiskunde-instituten hebben hun bijdragen geleverd door matching van de gehonoreerde posities.

  • 2016: NWO stelt middelen beschikbaar voor 7 tenure track posities en 7 aio-posities, zie voor meer info het nieuwsbericht op de NWO website;
  • 2016: NWO stelt middelen beschikbaar voor reguliere clusteractiviteiten in 2016-2018;
  • 2017: NWO stelt middelen beschikbaar voor maximaal 8 aio-posities, voor meer info zie het nieuwsbericht op de NWO website;
  • 2017: NWO stelt middelen beschikbaar voor reguliere clusteractiviteiten in 2018-2019, voor meer info zie het nieuwsbericht op de NWO website.

6. Bruggen naar andere disciplines

[Uit deltaplan] De samenwerking met andere disciplines krijgt bijzondere aandacht in het wiskundehuis. Mastermath biedt cursussen aan over relevante onderwerpen op grensvlakken met andere disciplines.

  • Regieorgaan Mastermath ontwerpt duo-colleges.
  • OCW draagt k€60 per jaar bij aan MasterMath in de periode van 2017-2020;
  • Er komen 2 vakken in 2017-2018 binnen Mastermath die onder deze noemer vallen: Forensic Probability and Statistics en Topology in Physics. Verder is er ook het vak Quantum Computing, dit vak bestond al binnen Mastermath.
  • Er is een oproep gedaan voor voorstellen binnen de gemeenschap voor suggesties m.b.t. multidisciplinaire vakken binnen Mastermath.
  • Het advies uit de MasterMath evaluatie luidt als volgt: Het RegieOrgaan zou de huidige pilot met het aanbieden van interdisciplinaire vakken goed moeten evalueren, voordat een besluit genomen wordt of het aanbieden van dergelijk onderwijs wordt gecontinueerd wanneer de subsidie van het Ministerie van OC&W wegvalt.

8. Verruiming van promotierecht

[Uit deltaplan] De Wiskunderaad dringt er bij OCW, VSNU en het rectorencollege op aan uhd’s en ud’s het promotierecht te geven.

De wiskunderaad staat hierbij niet aan het roer.

10. Vernieuwing van NMC

[Uit deltaplan] Het KWG bouwt het jaarlijkse tweedaagse NMC verder uit tot een grote bijeenkomst, die prominente aandacht geeft aan de activiteiten van de clusters, aan de beoefening en het gebruik van de wiskunde buiten de eigen kring en aan ontwikkelingen in het onderwijs.

12. Aandacht voor omgeving van de wiskunde

[Uit deltaplan] De bacheloropleidingen wiskunde nemen in het eerste jaar een college op over de wiskunde in zijn omgeving. Daarnaast besteden de wiskundeopleidingen aandacht aan presentatietechnieken en communicatieve vaardigheden.

  • Informatie over deze actie volgt later.

14. Leraar in onderzoek, student voor de klas

[Uit deltaplan] NWO en Platform Beta Techniek (PBT) continueren en verruimen het programma dat docenten in staat stelt een dag per week onderzoek te doen. De decanen en de wiskunde-instituten streven naar de inzet van masterstudenten en promovendi in de bovenbouw van het vwo.

  • In 2016 zijn er 2 toekenningen geweest vanuit NWO-ENW voor Leraar in Onderzoek: 1 didactisch voorstel en 1 wiskundig voorstel. Meer info in de link.
  • Binnen NWO wordt gewerkt aan een ENW overkoepelend plan betreffende leraar in onderzoek voor de komende jaren. Dit wordt in 2017-2018 opgestart.
  • NWO is bezig om via OCW en Platform Bèta en Techniek middelen beschikbaar te krijgen voor een continuering van het Leraar in Onderzoek programma in 2018.

16. Universitaire vorming van leraren

[Uit deltaplan] De universiteiten geven de lerarenopleiding een prominente plaats in hun beleid en communicatie. Zij stellen een premie op het behalen van de eerstegraadsbevoegdheid als onderdeel van de master of de promotie. De wiskunde-instituten creëren samen met de instituten voor de lerarenopleiding aantrekkelijke en flexibele routes naar de eerste – graadsbevoegdheid en plaatsen de vakdidactiek dichter bij de vakinhoud.

  • WR treedt in overleg met Raad voor Natuur- & Scheikunde over initiatief richting decanen en Rectorencollege; vicevoorzitter Bert Meijer van RN&S moedigt dit aan.

18. Bruggen naar bedrijven

[Uit deltaplan] CWI, de drie TU’s, RUG en WUR organiseren jaarlijkse bedrijvendagen, onder auspiciën van PWN. Het NMC omvat een symposium over wiskunde en innovatie. Mastermath zet lifelong learning activiteiten voor het bedrijfsleven op.

De wiskunderaad zet in op betere verbindingen met bedrijven.

  • Studiegroep Wiskunde met Industrie (SWI) organiseert een week lang een workshop waar wiskundigen werken aan problemen gedefinieerd door de industrie;
  • NWO ontwerpt een call voor Industrial doctorates. Deze zal ook binnen het wiskundeveld uitgezet worden; Voor meer info zie de link met het nieuwsbericht van de NWO website, of voor het achtergrondartikel uit het erasmus magazine klik hier.

20. Vergroting van de zichtbaarheid van het wiskundeveld

[Uit deltaplan] PWN zet een professionele communicatiegroep op. De groep ontwikkelt een strategie om tot de verschillende doelgroepen met één gezicht en één boodschap te spreken, ontplooit eigen activiteiten en stimuleert lokale initiatieven. PWN streeft hierbij naar samenwerking met het CWI.

  • In september 2015 is mede op initiatief van het Platform Wiskunde Nederland (PWN) een Wiskundetentoonstelling geopend in NEMO. Voor meer informatie zie de PWN website en de website van NEMO.
  • De Nederlandse versie van de Wiskundetentoonstelling Imaginary is tijdens het schooljaar 2016/2017 op reis gegaan door Nederland. Deze tentoonstelling was een initiatief van Platform Wiskunde Nederland en de Wiskunde-instituten van de Nederlandse Universiteiten medegefinancieerd door de wiskundeclusters. Voor meer informatie zie link. Vanaf de heropening van het Boerhaave museum op 16 december 2017 is wiskunde een prominent onderdeel van het Boerhaave museum. De Imaginary tentoonstelling maakt hier deel van uit.